Waarom steeds meer ondernemers hun relaties meenemen naar een kunstbeurs

Een schilderij van Jan Steen, een werk van Andy Warhol of het wedstrijdshirt van Marco van Basten uit 1988. Op PAN Amsterdam kom je ze allemaal tegen. De kunstbeurs, die dit jaar voor de 39e keer plaatsvindt, trekt jaarlijks bijna 50.000 bezoekers. Onder hen steeds meer ondernemers die voor de kunst én het ontmoeten van zakelijke relaties komen.

„Kunst verbindt”, zegt Mark Grol, directeur van PAN Amsterdam. „Het is een hele leuke manier om met elkaar in contact te komen.” Volgens hem biedt een kunstbeurs iets wat veel traditionele netwerkbijeenkomsten missen: een omgeving waarin het gesprek bijna vanzelf ontstaat. „Als je naar een balletvoorstelling of klassiek concert gaat, zit je stil. Hier kijk je samen naar mooie dingen en praat je erover.” En daarvoor is uitgebreide kunstkennis overbodig. „Achter kunst zit vaak een verhaal. Over wie het heeft gemaakt, wie het in bezit heeft gehad of waarom het zo bijzonder is. Iedereen vindt daar wel iets van.”

Een andere manier van netwerken

Dat herkent Merlin Melles, die met haar uitgebreide ondernemersnetwerk regelmatig PAN Amsterdam bezoekt. Ze brengt er ondernemers van verschillende generaties en achtergronden samen. Van jonge start-ups en scale-ups tot gevestigde familiebedrijven. „Kunst brengt mensen samen”, zegt Melles. „Ondernemers ontmoeten er gelijkgestemden, ontdekken nieuwe interesses en raken met elkaar in gesprek. Juist die combinatie maakt het zo bijzonder.” Ook ondernemers die nog weinig met kunst hebben, ontdekken volgens haar een verrassende wereld. „Je komt op een plek waar je anders misschien niet zo snel komt. En juist dat maakt het zo leuk.”

Volgens Melles maakt vooral de omgeving het verschil. In plaats van tegenover elkaar aan tafel te zitten, loop je samen rond en ontdek je nieuwe dingen. „Als je sportief bezig bent met een klant, schept dat een band. En als je samen op reis bent, heb je echt tijd voor elkaar. Hier werkt dat ook zo. Je wordt verrast door wat je tegenkomt.” Van een eeuwenoud schilderij loop je zo door naar spectaculair modern design, bijzondere juwelen of metershoge edelstenen. Achter iedere stand wacht een nieuwe ontdekking en daarmee een nieuw gesprek. „Dat vind ik zo leuk aan PAN”, vertelt Melles. „Iedere keer ontdek je weer iets nieuws.”

Van start-up tot kunstverzamelaar

De kunstwereld heeft nog weleens het imago van een exclusieve wereld waarin vooral grote bedragen omgaan. Maar PAN Amsterdam laat zien hoe breed die wereld is. De beurs telt 125 deelnemende galeries en kunsthandelaren, met een aanbod in uiteenlopende prijsklassen, van ongeveer 500 tot 500.000 euro. „Mijn klanten zijn zelf ook ondernemers”, vertelt Grol. „Het zijn vaak kleine ondernemers, één- of tweepitters, die keihard werken om hun galerie of kunsthandel draaiende te houden.”

Ook onder de bezoekers is de diversiteit groot. Grol, die al bijna 35 jaar in de kunstwereld werkt, herinnert zich bijvoorbeeld een bakker met enkele bakkerijen in Zuid-Holland. „Die had een van de allergrootste collecties negentiende-eeuwse schilderijen die ik ooit heb gezien.” PAN zet bovendien nadrukkelijk in op een nieuwe generatie kunstliefhebbers. Inmiddels behoort ongeveer een kwart van de bezoekers tot de jongere doelgroep. Ook Melles ziet die belangstelling groeien. „Ik heb ontzettend veel ondernemers in mijn netwerk tussen de 25 en 40 jaar die het ongelooflijk goed doen. Die vinden het juist leuk om met deze wereld kennis te maken.”

Samen kijken, samen ontdekken

Om ondernemers de gelegenheid te geven hun relaties mee te nemen, organiseert PAN Amsterdam op dinsdag een speciale Business Evening. Tussen 16.00 en 20.00 uur ontvangen bedrijven hun klanten of andere zakelijke relaties op de beurs, bijvoorbeeld met een rondleiding en een afsluitende borrel. „Veel bedrijven vinden het leuk om iets bijzonders voor hun klanten te organiseren”, vertelt Grol. „Ze komen bijvoorbeeld met een groep van tien of vijftien mensen. Je ontmoet elkaar op een informele manier, zonder meteen uitgebreid te dineren of in een café te staan.”

De beurs biedt daarvoor een bijzondere omgeving, met naast de kunst ook verschillende horecagelegenheden. Van een oesterbar tot een sushibar. „Je staat in een prachtige tijdelijke omgeving. Dat is echt iets anders dan een bijeenkomst in een museum.” Melles ziet bovendien dat zulke ontmoetingen meer opleveren dan alleen een gezellige avond. „Ik zorg altijd dat ondernemers die meegaan ook iets voor elkaar betekenen.” Door verschillende mensen uit haar netwerk bij elkaar te brengen, ontstaan nieuwe contacten en mogelijkheden om samen te werken.

Durf je relaties te verrassen

Dat ondernemerschap en kunst bij PAN samenkomen, is overigens geen toeval. De beurs werd in 1987 opgericht door kunsthandelaren, met financiële steun van ondernemer John Fentener van Vlissingen. Nog altijd is PAN eigendom van de deelnemende kunsthandelaren en galeries. Maar volgens Melles draait een bezoek om veel meer dan kunst kopen of zakendoen. Juist het samen beleven van iets nieuws maakt een ontmoeting waardevol. En dat geldt net zo goed voor klanten als voor medewerkers.

Haar advies aan ondernemers die hun relaties eens op een andere manier willen ontmoeten? „Zoek je een leuke plek om iets voor je bedrijf te organiseren? Neem dan je relaties, maar ook je personeel mee. Denk niet in doelgroepen, qua leeftijd of interesse. Neem mensen gewoon mee en durf ze te verrassen.”