Hij stak er al ruim 50 miljoen euro in, zegt hij zelf. Hennie van der Most uit Gorssel werkt sinds 2012 aan pretpark Rivoli. In Rotterdam. Aan de Maashaven tovert hij een voormalige vuilverbranding om tot topattractie.
Dit zou het levenswerk van de selfmade topondernemer moeten worden, schrijft De Stentor. Maar het lijkt de ondergang van Hennie van der Most in te luiden.
Lees ook: Wordt Pretpark Hennie aan Maashaven de ondergang van Hennie van der Most?
Met 75 miljoen in de Quote 500
Van der Most haalde in 2017 nog de Quote 500 met een vermogen van 75 miljoen euro. Daar is weinig van over. De bodem van de schatkist van zijn eigen bedrijf, Van der Most Top Holding bv, komt in zicht. Vorig jaar kelderde het eigen vermogen van zijn bedrijf van ruim 63 miljoen naar 43 miljoen euro. Tegelijkertijd stegen de langlopende schulden van het Rotterdamse attractiepark tot 56 miljoen euro. Dat staat in zijn laatste jaarverslagen.
Om het Rotterdamse project te redden, verkocht hij bijna al zijn bedrijven, inclusief Wunderland Kalkar. Zijn Gorsselse landgoed en een bedrijventerrein heeft hij in onderpand gegeven. Maar het half afgebouwde park, dat tien jaar geleden eigenlijk al had moeten openen, gaat later deze maand alsnog onder de veilinghamer.
Waarom zette Van der Most alles op het spel voor een bodemloze put? Om dat te begrijpen, gaan we terug naar het begin.
Kippenschuurtje in Slagharen
Van der Most wordt in 1950 geboren als de derde van zes kinderen. Ondernemen krijgt hij met de paplepel ingegoten. Zijn ouders bouwen vlak na de oorlog zelf een kippenschuurtje op een stuk grond in Slagharen. Het groeit uit tot een boerenbedrijf, met later een manege en paardenhandel.
Dat ontwerpen, bedenken en creëren van nieuwe dingen zat als kind al in hem
Maar dat is niet aan de jonge Hennie besteed. „12, 13 jaar was hij toen hij van een kinderwagen een skelter bouwde”, zegt zijn moeder tegen Max Magazine. „Drie jaar later haalde hij een busje uit elkaar en maakte er een speedboot van. Dat ontwerpen, bedenken en creëren van nieuwe dingen zat als kind al in hem.”
De Lagere Technische School maakt hij niet af. „Voor leren was ik te ongedurig”, zegt hij daar later over.
Handel in oudijzer
Van der Most werkte als pompbediende, pijpenbuiger en onderhoudsmonteur. Tot hij op 24-jarige leeftijd een oud boerderijtje koopt en er een eigen oudijzerhandel start. Wat grote bedrijven als afval zien, ziet Van der Most als start voor iets nieuws. Hij koopt grote partijen oud ijzer op, sorteert het en verkoopt het door. Het bedrijf is zo succesvol dat hij er een huis laat bouwen.
Maar daar blijft het niet bij.
Eind jaren 70 laat Van der Most een zwembad in zijn achtertuin bouwen. Zonde om dat voor jezelf te houden, vindt hij. Zijn personeel mag er daarom ook gebruik van maken. Half Slagharen weet snel zijn weg naar het privézwembad te vinden. „Het liep stevig uit de hand”, zegt hij er jaren later over tegen de Stentor.
Lees ook: Jaap (64) moet voor het eerst solliciteren na faillissement 50 jaar oud familiebedrijf: ‘Hebben alles geprobeerd’
Horeca en entertainment
De consumpties en het gas om het zwembad te verwarmen worden Van der Most allemaal wat te duur. Hij besluit een kleine entree te vragen. Zo begint zijn carrière in horeca en entertainment. Tot ambtenaren van de gemeente daar lucht van krijgen en een kijkje komen nemen. Het is te commercieel geworden. Van der Most mag de deur niet langer openen voor personeel en dorpsbewoners.
Slagharen zit weer zonder zwembad. Maar dat brengt Van der Most op een veel groter idee. Een idee waar er tientallen jaren lang nog veel meer van gaan komen.
Start van een imperium
Met verdiend geld uit zijn ijzerhandel koopt hij in 1980 een voormalige bontweverij in Slagharen. De vervallen fabriek wil hij ombouwen tot een nieuw zwembad- en saunacomplex: De Bonte Wever. Het pand is zo groot dat hij er tweehonderd hotelkamers laat bouwen, een bioscoop, meerdere feestzalen en verschillende restaurants.
Het is het begin van zijn imperium. Later zouden bedrijven als Speelstad Oranje, Kernwasser Wunderland en Preston Palace volgen.
Immens landgoed
Als Van der Most naam heeft gemaakt als topondernemer, verhuist hij in 2009 naar Gorssel. Daar, in het chique Gelderse villadorp, heeft hij zijn oog laten vallen op het immense landgoed De Haar.
Van der Most meldt zich bij de lokale VVD, de ondernemerspartij bij uitstek. Het bestuur vraagt de eigengereide Van der Most als lijstduwer voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010. Hij stemt in.
„Hennie was een graag geziene gast’’, zegt Erik Haverkort, destijds VVD-bestuurslid uit Eefde. „Hij is wars van bureaucratie. Zijn verhaal over ondernemen sloeg aan. Dat paste goed bij de VVD.”
In zijn eentje is hij goed voor twee zetels, waarop hij als nummer 20 van de lijst plaatsneemt in de Lochemse gemeenteraad. Die is meteen een attractie rijker.
Lijntje met Mark Rutte
Als hem zaken niet aanstaan, maakt Van der Most gebruik van zijn netwerk. Zo ergert hij zich aan de papierberg die het raadswerk in zijn ogen nodeloos ingewikkeld maakt. Wanneer hij dit bij de burgemeester aankaart, voelt hij zich niet serieus genomen.
Van de Most legt de ergernis voor aan toenmalig premier en partijgenoot Mark Rutte. Die steunt hem. „Ik ben teruggegaan naar de gemeente, heb mijn telefoon op tafel gegooid en gezegd: ‘Bel Mark Rutte maar’. Daar schrokken ze van”, zegt hij tegen de Stentor. „De gemeente ging alsnog akkoord met het versimpelen.”
„Dit zegt twee dingen over Hennie”, zegt Haverkort. „Als hij een idee heeft, dan laat hij niet zomaar los. Hij gaat op zoek naar andere routes om zaken alsnog voor elkaar te krijgen. Desnoods via de minister-president.”
Van der Most, die zich graag per helikopter verplaatst, is in die jaren populairder dan ooit.
In het televisieprogramma Operatie Van der Most zien we hem als bedrijvendokter noodlijdende ondernemers helpen. Hij brengt zelfs een boek uit: Super Nederland, waarin hij heikele maatschappelijke vraagstukken ontrafelt.
Precies in deze periode, barstend van zelfvertrouwen, begint Van der Most aan zijn grootste project ooit: Speelstad Rotterdam, tegenwoordig Rivoli. Hij is niet meteen enthousiast over de voormalige vuilverbranding, maar na gesprekken met de gemeente, die de populaire ondernemer graag binnenhaalt, is hij om.
Van der Most betaalt 750.000 euro. Hij is de gemeente 30.000 euro per jaar verschuldigd aan erfpacht. Het park denkt hij te bouwen voor 10 tot 15 miljoen euro, te betalen uit eigen zak. „Van subsidie word je lui”, zegt hij vaak.
Schaduwkanten van het succes
We gaan terug naar mei 2001. In de badjas en op de badslippers vluchten zo’n honderd bezoekers naar buiten. Gasten van De Bonte Wever zien hun uitje letterlijk in rook opgaan. In de keuken ruikt iemand rond lunchtijd een brandgeur. In amper een uur tijd staat het hele complex in brand. Een naastgelegen boerderij met rieten dak, net verkocht voor 1 miljoen gulden, brandt tot de grond toe af. De brand haalt de landelijke media.
Het Nederlands Instituut voor Brandweer en Rampenbestrijding (Nibra) komt een jaar later met een vernietigend rapport. De brandweer heeft al jaren aan de bel getrokken en vroeg bij de gemeente Hardenberg zelfs om sluiting vanwege de onveilige situatie.
Het was een ingewikkeld gebouw. 25 jaar terug waren de eisen heel anders
De gemeente treedt volgens Nibra nooit daadkrachtig op. Werkgelegenheid en de economische waarde van De Bonte Wever zouden een rol spelen. Van der Most paste volgens de onderzoekers ‘klassieke vertragingstechnieken’ toe om maatregelen uit te stellen. Van der Most ontkent dit. „Het was een ingewikkeld gebouw, dat was bekend. Als je nu nieuw bouwt, bouw je het anders. Maar 25 jaar terug waren de eisen heel anders”, zegt hij tegen de Stentor.
Toenmalig burgemeester Bert Meulman is het ook niet eens met de conclusies uit het rapport. „Je moet het gedogen wel zien in de sfeer van die tijd. Je overlegde net zo lang totdat je er samen uit was.”
Lees ook: Jason verloor 400.000 euro door zijn failliete winkel, maar voelt nu vooral opluchting: ‘Ik heb er veel van geleerd’
De Bonte Wever miljoenenstrop voor Van der Most
Hij bouwt verder aan nieuwe parken en verstevigt zijn naam als ‘Koning van de Metamorfose’. Een watertoren in De Lichtmis bij Zwolle wordt restaurant De Koperen Hoogte. Een aardappelmeelfabriek verandert in Speelstad Oranje. Een Duitse, nooit in gebruik genomen kernreactor wordt Wunderland Kalkar.
Hij trekt er de aandacht mee. Maar die successen hebben ook een schaduwkant. Een 40-jarige man uit Kazachstan komt in 2000 om het leven bij sloopwerkzaamheden aan de kernreactor in Kalkar. Hij valt van 20 meter hoogte van een steiger.
Hij blijkt een illegale arbeider te zijn die voor omgerekend 2 euro per uur aan het werk was, ontdekte het onderzoeksjournalistieke programma Argos. Hij had geen veiligheidslijn om, wat wel had gemoeten. De man die pas uren later de politie belt, is een onderaannemer. Hij wordt veroordeeld tot een celstraf. Er blijken nog veel meer mensen illegaal aan het werk te zijn geweest.
Van der Most zegt tegen Argos niets te hebben geweten van illegale werknemers. Andere betrokkenen hebben daar hun twijfels over, vertellen ze in de uitzending: „Hij kwam twee keer per week kijken op het werk.”
Zijn imperium loopt een gevoelige deuk op. Als zijn attracties minder aansluiten bij de wensen van het publiek, grijpt hij in.
Voor Speelstad Oranje sluit Van der Most in 2015 een lucratieve deal met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Hij wil er 1400 vluchtelingen opvangen. Dat leidt tot enorme woede bij inwoners van het Drentse dorpje Oranje, dat zelf maar 140 inwoners telt.
De watertoren ombouwen tot luxe restaurant en hotel blijkt na een peperdure verbouwing te prijzig om te exploiteren. De Koperen Hoogte staat meerdere keren leeg, waarna Van der Most de toren in 2022 verkoopt.
Financiële problemen
Het is 2014. De bouw van het Rotterdamse pretpark loopt een jaar vertraging op. Volgens Van der Most zijn de sloopwerkzaamheden tijdrovender dan verwacht, omdat er telkens asbest wordt aangetroffen. De gemeente heeft twijfels over de brandveiligheid. Ambtenaren kennen de geschiedenis met De Bonte Wever. De verwachting dat de deuren in 2015 opengaan, stelt Van der Most bij naar 2016. Wel moet hij toegeven dat het park in aanbouw al het dubbele heeft gekost van de beoogde 15 miljoen euro.
Van der Most raakt in financiële problemen.
Een zakelijk contact wil 17,5 miljoen euro financieren als aandeelhouder. ‘Binnen no time maakte hij een paar miljoen over, zonder dat er nog een handtekening was gezet’, verklaart Van der Most in een veertien pagina’s tellend document dat hij aan de Stentor verstrekte. Als er twijfel opkomt, maakt de financier er een lening van. Speelstad Rotterdam - het is inmiddels omgedoopt tot Rivoli Rotterdam - begint een serieus probleem te worden.
Tegenvallers stapelen zich op. Van der Most mist deadline op deadline.
Lees ook: Lucardi ontloopt faillissement na kwijtschelding miljoenen: juweliersketen kampte met zware schulden
Paradepaardjes verkopen
Zijn financier trekt zich terug en eist 17,5 miljoen euro op. Van der Most ziet zich gedwongen om een van zijn paradepaardjes te verkopen. Wunderland Kalkar gaat voor 18 miljoen euro in de etalage. Als het Rotterdamse pretpark in 2020 nog niet open is, heeft hij in gesprek met de Stentor een verklaring: „Vroeger bedacht je iets, hup, daar was het van de grond. Na de crisis werkt die spontaniteit niet meer. Je moet voor opening aan meer regels voldoen en die regels veranderen dan ook nog weer.’’
Hij houdt zich met elk detail bezig. Dat is een kracht, maar ook een valkuil
Filmmaker Max Ploeg, die Van der Most volgde voor zijn documentaire Pretpark Hennie, ziet nog iets anders. „Een van Hennies sterke punten is dat hij zich overal mee wil bemoeien”, zegt hij in de Filmpodcast Rotterdam. „Hij houdt zich met elk detail bezig. Dat is een kracht, maar ook een valkuil voor zo’n groot project.”
Om aan zijn betalingsverplichtingen te voldoen, verkoopt Van der Most het ene na het andere bedrijf. Op de vraag waarom hij zijn andere parken opgeeft om de ‘kroon op zijn werk’ in Rotterdam te voltooien, zegt hij: „Na de crisis is de focus op één ding beter dan op tal van bedrijven, zoals voor de crisis.”
Een mission impossible
Inmiddels is de relatie met de gemeente Rotterdam bekoeld. Van der Most laakt de regelzucht. „Al die onderzoeken en keuringsrapporten”, moppert hij. „Ze willen overal bewijs van. Het wordt steeds erger, die bureaucratie.” De Rotterdamse volksmond noemt het pretpark in aanbouw ‘Land van Nooit’. Een raadslid spreekt van een ‘luchtkasteel’. De gemeente stelt een deadline: als het park niet voor 31 december 2025 opent, dan zal Rotterdam de erfpacht na 2030 niet verlengen.
Met dit scenario loop ik mijn faillissement tegemoet
Zijn laatste financier is het vertrouwen kwijtgeraakt en eist miljoenen op. ‘Met dit scenario loop ik mijn faillissement tegemoet’, schrijft Van der Most in zijn verklaring. Hij doelt op de aangekondigde executieveiling die zijn schuldeiser heeft aangevraagd. Om die af te wenden heeft de Gorsselse zakenman 20 miljoen euro nodig, op korte termijn. Dat lijkt een ‘mission impossible’. De veiling is op 21 april.
De steenrijke ondernemer Wim Beelen komt nog even in beeld om het park over te nemen. Hij botst met Van der Most over de voorwaarden. De paniek is zo groot dat Van der Most ook zijn boot en verzameling stoommachines verkoopt.
Lees ook: Van villa naar voedselbank: ondernemer Peter raakte na faillissement álles kwijt en schreef er een boek over
Naïef geweest?
‘Gedurende dit proces ben ik wellicht soms te naïef geweest’, analyseert hij. ‘En heb ik te veel vertrouwen gehad in de gemeente. Ik had afspraken beter moeten vastleggen.’ Van der Most is zwaar teleurgesteld.
Eind maart, 2026. Terwijl de veilingmeester even verderop geïnteresseerden rondleidt door het pretpark waar hij veertien jaar aan werkte, zit Van der Most er verslagen bij. „Ik probeer het nog te redden”, zegt hij. „Zolang de veiling er nog niet is, kan het.”
Dit artikel is geschreven door Niek Megensen Merten Simons voor De Stentor.
