Een paar maanden geleden kon er nog wat lacherig over worden gedaan. Het Russische ministerie van Defensie bedreigde Hengelo met een aanval of een aanslag. Een bedrijf uit deze stad staat namelijk op een Russische lijst van doelwitten, omdat de Russen er bang voor zijn. „Of het ervan komt, hangt af van wat jullie hierna doen”, luidde de waarschuwing.
Hengelo doelwit van de Russen?
Het leek te zot voor woorden. Er werd om gelachen. Hengelo in Twente een doelwit? Hebben de Russen belangstelling voor een regio die amper een rol kreeg toebedeeld toen Nederland naar meer ruimte voor Defensie zocht? Voor een regio waar boeren met succes een munitiedepot wisten tegen te houden? Toch bleek het menens, zo schrijft Tubantia.
Na het dreigement van het ministerie deed staatsman Dmitri Medvedev er nog eens een schepje bovenop met een huiveringwekkende tweet. ‘Slaap zacht, Europese partners’, eindigde zijn intimiderende bericht. Het was indirect ook aan Hengelo gericht.
Destinus op lijst van Medvedev
De brutale intimidatie heeft met Hengelo te maken omdat het relatief onbekende bedrijf Destinus op de lijst staat waar Medvedev naar verwijst. Het staat vlak bij de grote en veel bekendere Hengelose defensieonderneming Thales, op een bedrijventerrein aan het Twentekanaal.
Ze verschillen niet alleen in omvang van elkaar. Waar Thales met zijn radars vooral verdedigingsmiddelen maakt, produceert Destinus juist aanvalsapparatuur. De Russen weten daar inmiddels meer van dan wij hier. In Rusland komen de Hengelose producten namelijk neer en ontploffen ze.
De Russen hebben Destinus in Hengelo in het vizier en dat is geen vergissing. Naast bedrijven in onder meer Engeland, Turkije, Spanje, Letland en Polen die drones en apparatuur maken, is ook het Duitse bedrijf Davinci in München een mogelijk doelwit voor aanslagen. Davinci is eveneens van Destinus. Waarom doet Rusland dat?
Hoog bezoek uit Oekraïne
Plok, plok, plok... Op woensdag 17 juni landt een zware militaire Chinook-helikopter op een grasveld bij het High Tech Systems Park Hengelo aan het Twentekanaal. Er stappen ongeveer twintig mensen uit. Onder hen zijn hoge militairen, minister van Defensie Dilan Yesilgöz en haar toenmalige Oekraïense collega Mykhailo Fedorov – Fedorov is afgelopen week teruggetreden. Hier in Nederland en in Hengelo valt voor Fedorov veel te halen.
“Destinus is voor Oekraïne steeds belangrijker geworden door de levering van kruisraketten die tot honderden kilometers achter de frontlinie kunnen komen”
Ze laten Thales links liggen en lopen naar een bedrijfje waar de vlaggen van Nederland en Oekraïne gebroederlijk naast elkaar wapperen. Op de gevel staat Destinus. Voor de deur schudden de oprichters Mikhail Kokorich en Oleksandr Danylyuk en commercieel directeur Wouter van Beek de hand van de beide ministers.
Dilan Yesilgöz op bezoek
Het was op verzoek van Fedorov zelf dat Yesilgöz hem meenam naar Hengelo. Hij wilde graag het bedrijf bezoeken dat zijn land al vanaf het begin van de Russische inval steunt. Destinus is voor Oekraïne steeds belangrijker geworden door de levering van kruisraketten die tot honderden kilometers achter de frontlinie kunnen komen. En het aandeel van Destinus in de oorlogsvoering tegen Rusland zal nog veel groter worden.
De ongekende transformatie van Opra
Wat een verschil met drie jaar geleden. Tot april 2023 stond er nog een andere naam op de gevel: Opra. Deze bouwer van gasturbines ging in februari van dat jaar failliet, mede door de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne. Door de Nederlandse boycot kon Opra zijn Russische klanten niet meer bedienen. Ook dat speelde mee.
Enkele maanden later maakte het bedrijf een doorstart na een overname door Destinus. Dit internationale bedrijf met hoofdkantoor in Zwitserland droomt van supersoon en hypersoon vliegen. Grondlegger Kokorich wil uiteindelijk in Parijs kunnen lunchen en dezelfde dag in New York dineren.
Daarbij kwam kennis van Opra goed van pas. Want het verschil tussen gasturbines en turbojetmotoren is voor ingenieurs niet groot. Bovendien had Opra kennis van waterstof als energiebron. Ook daarin zag Kokorich een toekomst.
Maar Destinus raakte al in 2023 betrokken bij de strijd van Oekraïne na de invasie door Rusland. De twee mannen die aan de basis van het bedrijf staan, hebben een grote drive om Rusland terug te dringen. Kokorich, hoewel een geboren Rus, neemt hard stelling tegen de invasie door Rusland en steunt Oekraïne, net als zijn collega Oleksandr Danylyuk. Danylyuk was voorheen minister van Financiën in Oekraïne en is een vertrouweling van president Volodymyr Zelensky.
De cowboys en hun Lord
De samenwerking begon klein. Oekraïne zocht hulp bij ingenieurs en Destinus begon als vrijwilligerswerk in een soort ‘cowboystijl’ militaire langeafstandsdrones (de ‘Lord’) te maken. Deze konden maximaal 1200 kilometer overbruggen en ontploffen bij aankomst. Het beviel goed en Oekraïne wilde er meer.
“De aandacht is inmiddels verschoven van trage, kwetsbare drones met propellers naar ultrasnelle raketten, maar wel met de slimme software van de drones”
Destinus produceerde er duizenden bij zijn bedrijf Davinci in Duitsland en later ook in Nederland. De Zwitserse basis van het bedrijf bleek echter een hindernis door de strikte Zwitserse exportrestricties op wapens. De verhuizing van het hoofdkantoor naar Hengelo bood daarvoor een uitkomst. Zo is het begonnen.
Van trage drones naar ultrasnelle raketten
Maar Destinus is nu – het bezoek van Fedorov onderstreept dat – een grote speler. Tijdens de rondleiding in Hengelo krijgt (inmiddels oud-)minister Fedorov geen grote gasturbines of ‘Lords’ te zien, maar een soort miniatuuruitvoeringen van de turbines. Dit zijn de turbojetmotoren voor de ‘Ruta’; de kruisraket van Destinus en de opvolger van de Lord.
De aandacht is inmiddels verschoven van trage, kwetsbare drones met propellers naar ultrasnelle raketten, maar wel met de slimme software van de drones. Dat is wat Oekraïne nu nodig heeft. Deze Ruta’s worden ‘deep strike missiles’ genoemd omdat ze tot ver in Rusland verwoestend kunnen toeslaan.
Productie en de Oekraïense kill-zone
De turbojetmotoren voor de zogenoemde Ruta Block 1 worden in Hengelo ontworpen en gemaakt. Destinus produceert er tweehonderd per maand en heeft er binnenkort al duizend geleverd. De motoren gaan daarna naar VDL in Limburg, waar ze tot een kruisraket in elkaar worden gezet.
Vervolgens komen ze terug naar Hengelo om te worden getest. Dat gebeurt in een testruimte, want er is in Nederland niet genoeg ruimte voor testvluchten in de buitenlucht. Die gebeuren deels in Oekraïne zelf. Daar worden ze pas voorzien van hun explosieve lading.
Dan gebeurt er aan het eind van de ontmoeting iets bijzonders, wat de ziel van het staatsbezoek blootlegt. Fedorov heeft een cadeau voor Yesilgöz. Hij geeft haar een vlag met teksten van de gevreesde 414de Oekraïense drone-eenheid. Deze brigade staat onder leiding van Andriy Klymenko, bijgenaamd Klima en een voormalig wereldkampioen vechtsport. Zijn handtekening staat op de vlag.
Onder Klima’s bevel stuurt Oekraïne 414 drones en kruisraketten, waaronder die van Destinus, af op Russische doelen. Ze zorgen voor een brede ‘kill-zone’ achter het Russische front, waar alles wat beweegt onder vuur wordt genomen. De impact is enorm: Oekraïense leiders stellen dat deze drones, mede mogelijk gemaakt door Nederland, verantwoordelijk zijn voor een op de drie Russische slachtoffers.
In april en mei telde Fedorov maandelijks ruim 30.000 gesneuvelde en gewonde Russen. „Bada Boom”, de tekst op de vlag, roepen piloten als ze via hun videobril zien dat hun wapen het doelwit met succes vernietigt. Yesilgöz wil er alles van weten. In ruil voor kennis over de nieuwste manier van oorlogvoeren – massaal met drones – helpt ze Oekraïne aan het materieel.
Het zijn ook slimme ondernemers
Voor bedrijven die hun nek willen uitsteken voor Defensie is het een uitgelezen kans. Er liggen bakken met geld klaar. Europa vindt dat het zijn verdediging heeft verwaarloosd en wil dat goed maken. Maar lang niet elk bedrijf slaagt erin een graantje mee te pikken. Waarom Destinus wel?
“De snelle opmars van Destinus is mede te danken aan gerichte overnames en slimme samenwerkingen door de Destinus-top”
De snelle opmars van Destinus is mede te danken aan gerichte overnames en slimme samenwerkingen door de Destinus-top. Destinus scoort bijvoorbeeld door na Opra het dronebedrijf Aerialtronics uit Katwijk te kopen. Daarmee krijgt het in één klap specialistische kennis over geavanceerde camera’s en infraroodsensoren in handen.
Een paar maanden later neemt Destinus het Zwitserse softwarebedrijf Daedalean over. Dit bedrijf is gespecialiseerd in AI-software voor systemen die zonder piloot kunnen vliegen. Door de krachtige straalmotoren uit Hengelo te combineren met de ‘ogen’ uit Katwijk en het ‘brein’ uit Zwitserland, ontstaat een gevaarlijk en uniek wapen.
Hierdoor kunnen de vliegende systemen van Destinus tegenwoordig namelijk helemaal zelfstandig en trefzeker hun weg vinden naar een doelwit, zelfs wanneer het Russische leger de gps-signalen in de lucht volledig weet te verstoren. Ze kunnen zelfs met elkaar communiceren en zich gedragen als een slimme zwerm.
Samenwerkingen met andere bedrijven
Ook is Destinus samenwerkingen aangegaan met andere bedrijven. Zo kan het Hengelose bedrijf blijven vernieuwen en op massalere, industriële schaal produceren in een oorlog die hierom vraagt. De meest opmerkelijke samenwerking kwam daags na de dreigende taal van Medvedev: Destinus en de Duitse gigant Rheinmetall slaan de handen ineen.
Destinus en Rheinmetall richten een nieuw bedrijf op voor de massaproductie van raketten. Hun motto: de sterkste is degene die de meeste en effectiefste wapens kan produceren. Dat is precies wat alle defensieministers in Europa geloven.
Miljoenensteun en de toekomst
Terug naar het staatsbezoek. Fedorov verliet Nederland die dag in juni niet met lege handen. Minister Yesilgöz zegde 500 miljoen euro steun toe, waarvan zij ongeveer de helft wil gebruiken om nieuwe Destinus-wapens voor Oekraïne te kopen.
Het gaat om de Ruta Block 2, een verbeterde kruisraket die sneller vliegt, een zwaarder explosief draagt en zelfstandig 2000 kilometer ver kan vliegen. De motor heeft Fedorov in Hengelo al kunnen zien. Ook is er al een gelikt promotiefilmpje van het nieuwe wapen.
Hiermee hoopt Oekraïne Russische aanvoer- en vliegbases, die nu uit angst steeds verder teruggetrokken worden, op 500 tot 800 kilometer landinwaarts te kunnen uitschakelen. Naar verluidt wil Destinus zevenhonderd van deze raketten leveren, al is de overeenkomst voor deze raketten, die momenteel in de laatste testfase zitten, nog niet formeel rond.
Kruisraket moet 2.000 kilometer kunnen overbruggen
Op de valreep hoort Yesilgöz dat Destinus ook al aan de Ruta Block 3 werkt. Deze kruisraket moet zelfs 2.000 kilometer kunnen overbruggen. Maar er zit nog meer in het vat voor Destinus. De afgelopen jaren werd er gemopperd dat het niet echt wilde lukken om de militaire productie te versnellen. Maar nu komt het op gang en volgen de ontwikkelingen elkaar in een duizelingwekkend tempo op.
“Premier Rob Jetten is trots op deze Nederlandse bijdrage aan het schild en benoemde specifiek de rol van Destinus”
Kort na zijn bezoek aan Hengelo meldde Fedorov aan Nieuwsuur dat hij met Destinus ook in een consortium wil samenwerken aan luchtafweersystemen. Hij hoopt een Europees alternatief te bouwen voor de Amerikaanse Patriotraketten, waar Oekraïne zijn steden mee moet beschermen, maar waar het een groot tekort aan heeft. Zo wordt Oekraïne minder afhankelijk van de dure Amerikanen.
Deze week schoof Destinus in Parijs aan bij het overleg van Europese leiders met elf Europese defensiebedrijven om te praten over het aanleggen van een grote antiballistische raketcapaciteit die als schild moet dienen tegen Russische aanvallen en Oekraïne bovendien snel moet beschermen tegen Russische raketten.
Star Wars
Destinus gaat als een komeet. Een dag later tekende Danylyuk in Parijs een samenwerking die Star Wars-achtige beelden oproept. Europa wil ook heer en meester buiten de dampkring zijn. Destinus leidt het project Bliksem EXO. Dat moet leiden tot de productie van wapens die Russisch materieel in de ruimte – platforms die wapens dragen en kunnen afvuren – moeten kunnen vernietigen.
Premier Rob Jetten is trots op deze Nederlandse bijdrage aan het schild en benoemde specifiek de rol van Destinus. Het bedrijf lijkt niet meer weg te denken uit de defensie-industrie.
Hoe eerder, hoe beter
Ooit was Rusland een klant van Opra, nu is het land een doelwit van Opra’s opvolger. Karel Burger Dirven, de eerste honorair consul van Oekraïne in Nederland, onderstreepte de positie van Destinus kort na het bezoek van Fedorov nog eens mooi: „Het in Nederland gevestigde Destinus gaat kruisraketten leveren aan Oekraïne om de Russische olie-, gas- en militaire industrie te helpen vernietigen. Hoe eerder, hoe beter. Samen naar de overwinning!”
Dit artikel is geschreven door Frank Timmers voor Tubantia.
