Een cynicus zou het een druppel op een gloeiende plaat kunnen noemen, maar in Leerdam werd de bouw van 34 huizen met een gigantische waterzak in de kruipruimte deze week feestelijk gevierd, schrijft AD. 4500 liter regenwater kan er straks onder ieder huis worden opgeslagen. De nieuwe bewoners kunnen dankzij een apart leidingsysteem daarmee hun toilet doorspoelen, de tuin bewateren én (desgewenst) hun kleren wassen.
Lees ook: Wat betekent het ‘feitelijk watertekort’ voor ondernemers? ‘Het moet echt weken gaan regenen’
‘Je spoelt je toilet door met Spa blauw’
Het nieuwbouwproject Wijd & Zijd in Leerdam van dochteronderneming Whoon, is een van de vijf locaties waar bouwbedrijf Heijmans experimenteert met methoden waardoor we ons uitmuntende kraanwater niet langer door de plee hoeven spoelen. Geen overbodige luxe, nu er officieel een watertekort is in Nederland.
„Het is al heel lang actueel’’, zegt Harwil de Jonge, directeur gebiedsontwikkeling en duurzaamheid van bouwbedrijf Heijmans. „Die waarschuwingen over het drinkwater zie je steeds meer komen, iedere zomer weer. Wat houdt ons tegen om iets te doen?’’
Want het is toch eigenlijk merkwaardig als je bedenkt waar we dat minutieus gezuiverde water allemaal voor gebruiken, zo benadrukt hij. „Je spoelt je toilet door met Spa blauw, je geeft de tuin water met Spa blauw, je wast er je auto mee’’, somt hij op. „We gebruiken ongeveer 125 liter drinkwater per persoon per dag. En hoeveel liter drink je daarvan?’’
“Toen ik begon was al bekend dat er een drinkwatertekort op handen was. Het is net als met netcongestie, we wachten allemaal totdat het er is”
Iwan Fransen ingenieur
Verplichting in Vlaanderen
In Vlaanderen geldt al een verplichting voor opvang en gebruik van hemelwater bij nieuwbouw. Om wateroverlast tegen te gaan en drinkwater te besparen. In Nederland zijn we nog niet zover. Het ministerie van Volkshuisvesting liet eind 2025 weten een verplichting ‘te overwegen’. „Wij moeten niet alleen maar achteroverleunen en wachten tot de politiek iets bedacht heeft’’, zegt De Jonge. „Wat hier gedaan is, is het initiatief nemen.’’
Dat gebeurt overigens ook op andere plekken in het land, door andere bouwbedrijven. In Nieuwegein zijn forse ambities: daar werd vorig jaar een systeem voor acht- tot negenhonderd nieuwbouwwoningen aangekondigd. Maar initiatieven zijn allemaal nog erg versnipperd, en vaak kleinschalig.
Niet voor niets werd in april door bestuurders, bedrijven en brancheorganisaties een manifest voor ‘waterzuinige wijken’ gelanceerd. Drinkwaterbesparing zou volgens de initiatiefnemers een structureel onderdeel moeten worden van nieuwbouw en renovatie in Nederland.
Al zeventien jaar geleden bedacht ingenieur Iwan Fransen het systeem met de waterzak dat nu in Leerdam is gebruikt. „De kruipruimte is handig en toegankelijk’’, verklaart hij. En doordat het geen tank is maar een zak, kan hij er op een gegeven moment ook weer uit. Vanuit de regenpijpen op het dak stroomt het water linea recta de zak in.
Het regenwatersysteem van JustNimbus ligt al op meer plekken onder de grond. „Maar het mag wel een stukje sneller gaan’’, zegt Fransen. „Toen ik begon was al bekend dat er een drinkwatertekort op handen was. Het is net als met netcongestie (de problemen op het elektriciteitsnet, red.), we wachten allemaal totdat het er is.’’
Lees ook: Na overvol stroomnet een watertekort voor mkb’ers? ‘We zitten nu al vaak aan onze maximale productiecapaciteit’
Geschrapt in de regels
De aandacht ligt in deze wooncrisis aan het Binnenhof elders. Vaart maken met nieuwbouw is het devies. Er is juist geschrapt in het aantal regels. En er is een focus op de betaalbaarheid. Terwijl zo’n installatie juist tussen de 5- en 10.000 euro per huis extra kost.
Toch weerhoudt het Heijmans er niet van om op verschillende plekken in het land verschillende systemen te verkennen. Daar zitten ook alternatieven bij voor huizen zonder kruipruimte: met een opslag in de tuin of onder de carport. Verder wordt er gekeken hoe het met de animo bij kopers zit, wat de businesscase is, hoe de techniek werkt én of het opgeschaald kan worden. Want nee, met 34 huizen maak je nog niet direct verschil.
De huizenkopers in Leerdam zijn enthousiast. „Ik had er nooit over nagedacht dat het überhaupt kon’’, zegt Demi Schild. „Het is best wel een cool idee.’’ Haar man Roy bekent wel even getwijfeld te hebben of hij zijn kleren wilde wassen met regenwater. „Ik had zo’n gevoel dat mijn witte shirts dan toch wel viezig konden worden’’, zegt Roy.
Maar na wat inlezen kwamen ze erachter dat ze zich geen zorgen hoefden te maken en zijn ze ‘all-in’ gegaan. „Het is heel hypocriet dat mensen aan de andere kant van de wereld geen water hebben en wij met Spa blauw het toilet doortrekken.’’
Blik op Den Haag
Het zijn geluiden die Heijmans deugd doen. Toch gaat de blik vanuit het hoofdkantoor in Rosmalen ook weer richting Den Haag. Want om de extra kosten te dragen en het op veel grotere schaal toe te passen, zou een politieke richtlijn meer dan wenselijk zijn.
Al is het maar om eventuele koudwatervrees weg te nemen. Want bij sommige mensen zit een echec in de Utrechtse nieuwbouwwijk Leidsche Rijn nog altijd vers in het geheugen. Daar ging het meer dan twintig jaar geleden helemaal mis doordat de twee verschillende watersystemen vermengd werden. „Zo’n project waarbij de leidingen verkeerd aangesloten waren, zingt heel lang na en kunnen partijen als argument gebruiken om maar niks meer te doen’’, aldus De Jonge. „Maar in België wordt dit iedere dag toegepast.’’
Het huidige tekort maakt de noodzaak meer dan duidelijk. „Wij vragen de overheid: kom met een plan’’, aldus De Jonge. „Voorkom dat dit, net als de netcongestie, ons straks allemaal overkomt en dat dingen stil komen te liggen omdat we het niet geregeld hebben.’’
Volgens De Jonge zou er zelfs naar bestaande woningen moeten worden gekeken. „We hebben het nu over nieuwbouw, maar dit kan ook voor huizen die er al staan interessant kan zijn’’, zegt hij. „Denk je in hoeveel water je dan kunt besparen.’’
Een woordvoerder van het ministerie laat weten dat er momenteel nog met experts gesproken wordt. Ook worden er gesprekken gevoerd met de installatiebranche over aanleg, beheer en onderhoud. Over anderhalf jaar wordt de balans opgemaakt en bekeken of het ‘verantwoord is om de wet- en regelgeving aan te passen.’
Dit artikel is oorspronkelijk geschreven door Dennis Naaktgeboren voor AD.
