Meer geld voor Defensie is nog geen order voor Nederlandse startups: ‘We zijn en blijven een exportland’
Het defensiebudget groeit, maar profiteren Nederlandse startups en mkb’ers daar wel van? Zeker niet automatisch. Veel jonge technologiebedrijven leveren momenteel vooral rechtstreeks aan Oekraïne, bleek afgelopen donderdag tijdens het European Defence Innovation Forum (EDIF). Hoe krijgt een ondernemer toch een voet tussen de deur in deze complexe markt?
„Het is een misvatting om te denken dat de Nederlandse industrie vanzelf profiteert van de extra investeringen’’, zegt Bram Alkema van Deep Tech Defence Alliance (DTDA) tijdens de tweede editie van het EDIF in Den Haag. „Ik denk ook dat 90 procent van de bedrijven die hier aanwezig is, niet voor de Nederlandse rijksoverheid produceert, maar voor Oekraïne. We zijn en blijven een exportland.’’
Van militaire grondrobots en onbemande grondvoertuigen tot radarsystemen voor het detecteren van drones en AI voor militaire toepassingen: tientallen Nederlandse en vooral Oekraïense defensiebedrijven presenteerden tijdens het forum hun nieuwste innovaties. Het evenement brengt technologiebedrijven, investeerders en beleidsmakers bij elkaar, met als doel innovaties die voortkomen uit praktijkervaring in conflictsituaties verder te ontwikkelen en op te schalen.
“De vakbeweging weet precies wat er speelt aan het front, we kennen mensen die in de greppel in Oekraïne hebben gelegen”
Bram Alkema Deep Tech Defence Alliance
De kloof tussen lab en slagveld dichten
Alkema is medegrondlegger van de DTDA en pleitbezorger voor disruptieve innovatie. Als ‘vakbeweging’ wil de DTDA de ontwikkeling van defensietechnologieën versnellen door samen te werken met innovatieve startups, scale-ups en mkb-bedrijven die minimaal 20 procent van hun omzet investeren in onderzoek en ontwikkeling. Het ecosysteem verbindt bedrijven die oplossingen ontwikkelen op het gebied van kunstmatige intelligentie, quantumtechnologie, geavanceerde materialen, autonome systemen en sensoren van de volgende generatie.
Deze bedrijven zijn volgens Alkema de drijvende kracht achter innovatie in een ongekend tempo. Alkema: „Startups, scale-ups en mkb-bedrijven met een goed idee kunnen bij ons terecht. Wij beschikken over een netwerk van juristen, intermediairs en andere partijen die kunnen helpen met bijvoorbeeld het vinden van geschikte testlocaties of vragen over exportvergunningen. Wij kunnen ze op het paard tillen, ze een kontje geven, zodat ze goed beslagen ten ijs komen. De vakbeweging weet ook precies wat er speelt aan het front, we kennen mensen die in de greppel in Oekraïne hebben gelegen. Door vijf minuten met zo iemand te praten hoor je meer dan wanneer je een presentatie met twintig slides aanhoort.’’
Bestaande structuren openbreken
De uitdaging is om de bestaande institutionele structuren open te breken, stelde Alkema eerder in een interview met de Militaire Courant. We moeten volgens hem af van een systeem dat volledig is gebouwd rond grote buitenlandse OEM’s (fabrikanten die componenten of eindproducten maken voor Defensie). Alkema: „Deeptechbedrijven werken kortcyclisch, investeren zwaar in R&D (Research and Development, red.) en moeten kunnen opschalen zonder eerst jarenlang door logge aanbestedings- en toetsingsprocessen heen te ploegen. Zolang dat niet verandert, blijven innovaties steken in pilots en proefprojecten in plaats van op het slagveld terecht te komen.’’
Volgens Alkema sluiten de inkoopprocessen van Defensie nog niet goed aan op de structuur van deeptechbedrijven. „Ik noem het oude versus nieuwe industrie. Ik zie vooral startups die worden geleid door millennials: ik merk dat ze dit heel graag willen doen voor de bescherming van hun land en Europa. Ze zijn heel ideologisch ingesteld en niet per se geldgedreven. Ik hoop dat ze succesvol worden. En dat ik over twintig jaar veilig op een bankje kan zitten en dat die jonge gasten dat hebben geregeld. Ze willen, net als ik, dat de oorlog in Oekraïne stopt. Want de aanval van Rusland is een aanval op ons stukje Europa. En ze willen de volgende oorlog voorkomen. Daarom ben ik DTDA gestart.’’
Een raket van 30.000 euro
Ons land en Europa beschermen: dat is ook de motivatie waarom Saulo Waardenburg met Guardian Dynamics is gestart. Hij wil met zijn bedrijf betaalbare en schaalbare luchtverdedigingsraketten met Oekraïens DNA in eigen land ontwikkelen. Zijn raketten, onder de naam WARDEN, moeten 30.000 euro (voor de kleine variant) en 75.000 euro (voor de grote variant) kosten. Ter vergelijking: een Patriot-raket kost tussen de 1 en 6 miljoen euro.
Waardenburg was met Guardian Dynamics op het forum aanwezig om de strategische autonomie van Nederland en Europa te versterken én een industriële basis te ontwikkelen die kan opschalen wanneer dat nodig is. Samen met strategische partners TNO, Demcon en Axient Systems ondertekende hij tijdens het EDIF een intentieovereenkomst voor de ontwikkeling van de WARDEN. De beoogde aanpak is om gebruik te maken van bestaande, gekwalificeerde productiecapaciteit in aanverwante sectoren, zoals de automobielindustrie.
Ondernemersadvies: ‘Weet hoe de hazen lopen’
De oorlog in Oekraïne en het recente conflict in de Golfregio hebben de groeiende behoefte aan betaalbare en duurzaam inzetbare luchtverdediging aangetoond, aldus Waardenburg. WARDEN is ontworpen als aanvulling op hoogwaardige luchtverdedigingssystemen, niet om deze te vervangen. Hierbij wordt nauw samengewerkt met het ministerie van Defensie.
De ondertekening is een belangrijke stap voor Guardian Dynamics. Waardenburg: „Het idee ontstond vijf jaar geleden, twee jaar geleden ben ik echt begonnen. Mijn advies aan startups met een goed idee die ook een voet tussen de deur willen krijgen bij bijvoorbeeld Defensie? Het begint natuurlijk met een steengoed idee voor een product, iets waar echt behoefte aan is. Maak een plan voor financiering. Sluit je aan bij een consortium, zodat je risico’s kunt spreiden. Toon doorzettingsvermogen, want je moet vaak pitchen. En weet hoe de hazen lopen bij de verschillende ministeries van defensie.’’