Een meerderheid van de zzp’ers is tegen de nieuwe Zelfstandigenwet van Thierry Aartsen van Werk en Participatie. De VVD-minister in het minderheidskabinet van Jetten gaf vorige week donderdag de markt de gelegenheid om er op te gaan reageren.
In een peiling van Knab onder meer dan 1.000 zelfstandigen (1.068) zegt 53 procent tegen het voorstel te zullen stemmen. Slechts 19 procent is voor, terwijl 28 procent het nog niet weet. Dat is een forse omslag ten opzichte van een eerdere Knab-peiling uit april 2025, toen 71 procent van de ondervraagde zzp’ers de toenmalige plannen nog steunde.
Lees ook: Na bijna 30 jaar van groei: 138.000 zzp’ers verdwenen, stijging aantal vaste banen blijft uit
Vooral de eis dat zelfstandigen minimaal drie volwaardige opdrachtgevers in het vorige en lopende kalenderjaar samen moeten hebben, zorgt voor weerstand. 51 procent van de ondervraagden is daartegen. Ondernemers wijzen erop dat één grote opdracht gemakkelijk maanden of zelfs jaren kan duren. Dat betekent volgens hen niet automatisch dat zij minder ondernemer zijn.
De weerstand is volgens het Knab-onderzoek het grootst onder ict’ers: 73 procent zou tegen de nieuwe wet stemmen. In de zorg en welzijn is dat 41 procent, terwijl daar 40 procent nog geen keuze maakt. Van de zzp’ers met minder dan drie klanten in 2025 en 2026 samen is 74 procent tegen het voorstel.
Zzp kan terugvallen op bestaande juridische toets
Nuancering op drie opdrachtgevers in twee jaar valt te horen uit de hoek van de academische wereld. Volgens Niels van der Neut, Assistant Professor Labour Law aan de UvA, lijkt het deels voort te komen uit een misverstand. ,,De Zelfstandigenwet is namelijk bedoeld als een ‘veilige haven’: wie aan de voorwaarden voldoet, wordt als zelfstandige aangemerkt. Wie er niet doorheen komt, kan via de bestaande juridische toets alsnog als zelfstandige worden beschouwd. De wet moet de grens tussen werknemerschap en ondernemerschap niet verleggen, maar juist duidelijker maken.”
“Zo geldt het criterium van drie opdrachtgevers alleen bij ‘volwaardige’ opdrachten, niet voor kleine opdrachten”
Niels van der Neut Professor Labour Law aan de UvA
‘Veilige haven’ van Zelfstandigenwet
Tegelijkertijd ziet Van der Neut verschillende knelpunten. „Zo geldt het criterium van drie opdrachtgevers alleen bij ‘volwaardige’ opdrachten. Kleine opdrachten die enkel dienen om aan de eis te voldoen, tellen niet mee. Daarmee toont de zzp’er niet daadwerkelijk aan zelfstandig en ondernemend te werken, en onafhankelijk te zijn van één dominante opdrachtgever.”
Advocaat Boris Emmerig van Holla legal & tax heeft nu al een advies richting minister Aartsen om onduidelijkheden weg te nemen over begrippen als ‘het afgelopen kalenderjaar en het lopende jaar’. „Naar mijn mening is het logischer om uit te gaan van een vaste periode. Is in de referteperiode sprake van slechts één of twee opdrachtgevers, dan wordt aan de zelfstandigentoets niet voldaan en blijft de ‘veilige haven’ van de Zelfstandigenwet buiten bereik”, schrijft hij op LinkedIn.
„Het spel is dan nog niet gespeeld omdat via de huidige toetsing aan de Deliveroo-gezichtspunten alsnog van een dienstbetrekking geen sprake hoeft te zijn. In voetbaltermen: Er wordt dan gescoord in de verlenging.”
‘Drie opdrachtgevers Europeesrechtelijk problematisch’
Ook blijft volgens Van der Neut de vraag of opdrachtgevers en zzp’ers straks zowel met de nieuwe Zelfstandigenwet als met de huidige toets rekening moeten houden. Daarnaast ziet hij nog een andere hindernis: „De formulering van de wet botst met de memorie van toelichting, terwijl het opvallend is dat de wet kwantitatieve normen introduceert, hoewel die volgens de toelichting Europeesrechtelijk juist problematisch zouden zijn. Drie opdrachtgevers en een minimumbedrag zijn namelijk kwantitatief.”
‘Opdrachtgevers zullen voor de nieuwe Zelfstandigenwet kiezen’
Het onderzoek van Knab toont nog iets anders: de (mogelijke) negatieve reactie van opdrachtgevers. Slechts 25 procent van de zzp’ers verwacht dat de nieuwe wet het voor opdrachtgevers makkelijker maakt om zzp’ers in te huren. 48 procent verwacht dat juist niet.
„Op papier houdt het kabinet twee routes open. Maar in de reacties vrezen zzp’ers dat opdrachtgevers straks alleen de nieuwe route accepteren”, meent Casper Zwart van Knab. „Denk aan ict’ers die lang aan één groot project werken en moeilijk drie opdrachtgevers kunnen halen. Als klanten die eis toch stellen, helpt het deze ondernemers weinig dat de bestaande beoordeling juridisch mogelijk blijft. Een vrijwillige route naar zekerheid kan zo in de praktijk een harde inhuureis worden.”
Die zorg is niet theoretisch. Zwart: „Vier op de tien ondervraagde zzp’ers zeggen dat dit jaar een opdracht niet doorging of werd beëindigd vanwege onzekerheid over het inhuren van zelfstandigen.”
