De weg ligt open. De stratenmakers van familiebedrijf De Krom willen voor het einde van de dag de Jan Nieuwenhuyzenstraat in Breda weer voorzien van nieuwe stenen. Tussen de werknemers van het familiebedrijf valt zzp’er Huub van Draanen op. Hij rijdt op zijn eigen bestratingsmachine, draagt kleding met zijn eigen logo erop, is zelf verantwoordelijk voor zijn verzekering tegen arbeidsongeschiktheid en krijgt geen vast maandelijks salaris uitgekeerd, maar wordt betaald per vierkante meter. Toch was het voor Johan de Krom, mede-eigenaar van het gelijknamige wegenbouwbedrijf, tot voor kort niet duidelijk of Huub door de Belastingdienst werd gezien als schijnzelfstandige of als zzp’er.
Om meer duidelijkheid te scheppen over de vraag of iemand een zzp’er of een verkapte werknemer is, introduceerde het kabinet onder meer de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie. Door het beantwoorden van een aantal vragen in deze module krijg je inzicht in de vraag of iemand ondernemer is of mogelijk als werknemer werkt. Voor zzp-stratenmakers zoals Huub vulde Johan deze webmodule in. Het resultaat: „Er kwam geen oordeel uit. Het was grijs gebied. Daarom heb ik vijf weken geleden de Belastingdienst bij ons uitgenodigd op de zaak. Ik wilde als mkb-ondernemer gewoon weten waar ik aan toe ben, duidelijkheid. Grosso modo doen we het gelukkig goed. Maar ik ken genoeg bedrijven in de branche waarvoor dat niet geldt.”
Lees ook: ‘Zo kan zzp wél’: waarom de angst voor schijnzelfstandigheid vaak onnodig is
Huidige zzp-wet heeft grijs gebied
De huidige zzp-wetgeving heeft te veel grijze gebieden, stellen ondernemers en minister van Werk en Participatie Thierry Aartsen al langere tijd. Dat heeft tot gevolg dat ondernemers (in veel gevallen onterecht) niet meer durven te werken met zzp’ers en dat er veel onduidelijkheid heerst. Daarom werkt de minister aan een nieuwe wet die meer duidelijkheid moet scheppen. Deze zogeheten Zelfstandigenwet moet voorafgaand aan de samenwerking tussen opdrachtgever en zzp’er duidelijkheid bieden over de vraag of iemand als zelfstandige of als werknemer wordt gezien.
“In onze branche zijn er vorig jaar verschillende bedrijven geweest die een aanslag hebben gekregen. Dan staat de branche toch wel even te shaken”
Johan de Krom De Krom
Aan die duidelijkheid is veel behoefte, weet Johan. Hij begrijpt ook dat bedrijven momenteel niet met zzp’ers durven te werken. Zelf heeft hij zo’n 120 werknemers in dienst en werkt hij met ongeveer dertig zzp’ers. „In onze branche zijn er vorig jaar verschillende bedrijven geweest die een aanslag hebben gekregen. Dan staat de branche toch wel even te shaken.” Ook zzp’er Huub heeft meerdere opdrachtgevers die hem vanwege de onduidelijkheid geen werk meer durven aanbieden. „Terwijl ik daar voorheen precies op dezelfde manier werkte als hier.”
Minister Aartsen, die de komende maanden langs verschillende bedrijven wil gaan om te laten zien dat werken met zzp’ers wel kan, reageert. „In deze situatie zie ik niks geks. Je kunt gewoon als zzp’er werken.”
Toch dacht Johan vijf weken geleden dat hij het niet goed deed. En daar zit de crux momenteel. „Ik wil als ondernemer dat grijze gebied niet meer hebben. Het moet zwart of wit zijn. De verandering zal in het begin misschien niet leuk zijn, maar duidelijkheid geeft wel rust. Daar is behoefte aan.” Juist omdat er een groeiend tekort is in de sector, zegt Johan: „We hebben die mensen gewoon heel hard nodig. Zonder zzp’ers heb je een bouwinfarct.”
Vrijheid versus verantwoordelijkheid
En dus ziet Johan de oplossing in meer vrijheid en verantwoordelijkheid bij de zzp’er. Die verantwoordelijkheid legt hij momenteel al bij de zzp’ers met wie hij werkt. Zo gaat Huub naar huis wanneer hij wil, zolang hij zich maar aan de afgesproken opdracht houdt. En wanneer de straat niet af is voor de deadline die hij met de gemeente heeft afgesproken, betaalt de zzp’er de boete en niet Johan.
Minister Aartsen neemt deze boodschap van Johan ter harte. „Werken met zzp’ers kan, ook met de huidige wet en De Krom is daar het voorbeeld van. Maar ik ga met een enorme drive verder met de Zelfstandigenwet. Het moet gewoon duidelijker.”
Tandje scherper dan nodig voor duidelijkheid
De afgelopen weken heeft minister Aartsen vijf ‘gesprekstafels’ georganiseerd met specialisten, kenners en belangenorganisaties van zelfstandigen. Wat is de belangrijkste boodschap die hij bij Johan en aan deze tafels ophaalde? „ Er moeten duidelijke spelregels komen. Die zijn dan misschien een tandje scherper dan het grijze gebied. Maar ik zie in dat ik keuzes moet durven maken die misschien niet iedereen even leuk gaat vinden. Maar dat mensen wel kunnen zeggen: ik moet misschien mijn werkzaamheden veranderen, maar ik weet wel waar ik aan toe ben.”
De Zelfstandigenwet moet in 2028 ingaan. In het najaar hoopt minister Aartsen de wet naar de Raad van State te sturen. Daarna moet nog een meerderheid in de Tweede Kamer worden gevonden. Of dat via links of rechts lukt, laat hij nog in het midden. „Ik spreek met heel veel partijen van links tot rechts. Maar wie kan er nu tegen een veilige haven, zekerheid en duidelijkheid voor ondernemers zijn?”
