De Nederlandse machine-industrie draait, ondanks alle geopolitieke problemen, als een zonnetje. De grootste uitdaging is, naast het binnenhalen van geschoold personeel, het vinden van voldoende stroom om uit te breiden. Als gevolg van netcongestie – de stroomnetten zitten vol – is het bijplaatsen van een nieuwe machine om te produceren een hele uitdaging. Met grote regelmaat verkoopt een netbeheerder ‘nee’ als een ondernemer vraagt om een zwaardere of extra stroomaansluiting om die nieuwe machine op aan te sluiten.
Moet je als ondernemer dan maar net als die duizenden anderen in de rij aansluiten tot het stroomnet is uitgebreid? Kan er dan helemaal niets? Op die vraag veert Sjoerd van Gelder op. Hij is bij branchevereniging Techniek Nederland vakspecialist Elektrotechniek. Het probleem van de wachtlijst hoort hij dagelijks. Hij haalt uit zijn netwerk een voorbeeld aan van een middelgroot lasbedrijf met een aansluiting van 3 × 63 ampère, een kleine bedrijfsaansluiting. „Het bedrijf wilde een investering van 1 miljoen euro doen voor een nieuwe laslijn. Het gaat namelijk goed met deze onderneming. De leverancier meldde echter dat met deze machine erbij hun aansluiting te licht was. Wat was wijsheid, nu de netbeheerder had aangegeven dat 3 × 80 ampère nog jaren kon duren?”
Lees ook: Frank deelt na 3,5 jaar eindelijk stroom met zijn buren
Van Gelder geeft antwoord op zijn eigen vraag: met een batterij achter de meter. „Met een industriële batterij kan de piek van de stroomvraag worden afgevlakt. In vakjargon heet dat peak shaving. Het lasbedrijf kon de investering doen en daardoor toch groeien. Het is namelijk veel kostbaarder om op termijn die besteding te doen. Het bleek een rendabele en relatief kleine investering die wordt terugverdiend door nu geld uit te trekken voor die batterij.”
“Onderdeel van zo’n batterij-oplossing is slimme software - ook wel energiemanagementsysteem (EMS) genoemd - die dit allemaal regelt”
Sjoerd van Gelder vakspecialist Elektrotechniek bij Techniek Nederland
„Hoe het werkt? Op het moment dat er meer dan het gecontracteerde vermogen wordt gevraagd, zorgt slimme software ervoor dat de batterij, naast de stroom uit het net, de extra gevraagde stroom gaat leveren. Het gebeurt allemaal onopgemerkt. Gaat het gevraagde vermogen weer naar beneden, omdat een laslijn wordt uitgezet, dan wordt de levering uit de batterij stopgezet en kan hij starten met laden. Ook kan deze worden opgeladen op het moment dat stroom goedkoop is, of via zonnestroom als er zonnepanelen op het dak liggen. Onderdeel van zo’n batterij-oplossing is slimme software - ook wel energiemanagementsysteem (EMS) genoemd - die dit allemaal regelt.”
Gebruik batterij neemt fors toe
Uit onderzoek blijkt dat de batterij aan een flinke groei bezig is bij particulieren én ondernemers. Het Nationaal Storage & Solar Trendrapport 2025 van Dutch New Energy Research (DNE) schreef eind 2025 dat de markt voor batterijopslagsystemen sterk aan het groeien is. Hierbij moet niet alleen gedacht worden aan een batterij-oplossing als bij het lasbedrijf maar ook in energiehubs die steeds vaker ontstaan op bedrijventerreinen.
DNE: ‘In 2030 zou Nederland kunnen beschikken over in totaal ongeveer 36,8 gigawattuur (GWh) aan batterijopslagcapaciteit. Over 2025 bedroeg de totale geplaatste opslagcapaciteit nog 1,55 GWh.’ Het grootste gedeelte gaat in 2030 volgens DNE richting het bedrijfsleven: 12,1 GWh in de commerciële en industriële sector en 10,1 GWh op utiliteitsschaal.
Is 36,8 GWh veel? Wat moet je je daarbij voorstellen? De franchiseondernemer van McDonald’s Utrecht Hooggelegen, Pieter Honing, liep hard tegen de netcongestiemuur aan, die in de provincie Utrecht hoog is. Hij wilde uit duurzaamheidsoverwegingen geheel all-electric werken, maar kreeg geen loeizware aansluiting van 3 × 400 ampère van de netbeheerder. Honing moest het blijven doen met een kleinzakelijke aansluiting van 3 × 80 ampère. De oplossing bestond naast honderden zonnecellen en een EMS uit deels anders werken en een batterij met een vermogen van 300 kW en een capaciteit van 600 kWh. De verwachte 36,8 gigawattuur aan batterijopslag in 2030 staat dus gelijk aan ruim 60.000 batterijsystemen zoals ondernemer Honing liet neerzetten.
De winkelstraat heeft batterij nog niet gevonden
Alex Kaat is een kritische volger en onderzoeker van de Nederlandse energiemarkt en in het verlengde daarvan de energietransitie. Sinds 2020 is hij voorzitter van de stichting achter de onafhankelijke denktank Bezinningsgroep Energie. Het doel is de visie op klimaat- en energiebeleid verder te brengen, met begrip voor elkaars posities.
Ook hij ziet het gebruik van batterijen bij particulieren en ondernemers groeien. Het plaatsen van een batterij bij een maakbedrijf of op een industrieterrein kan hij begrijpen, maar bij een kleine ondernemer of winkelier fronst hij zijn wenkbrauwen. Zijn boodschap is: Laat je niet gek maken door al die aanbiedingen en andere goedbedoelde voorstellen.
“Dichtrekenen van batterij-investering wordt na 1 januari 2029 moeilijker. Dan worden tijdsgebonden nettarieven ingevoerd”
Alex Kaat Onderzoeker en voorzitter van Bezinningsgroep Energie
De trigger op dit moment, ook bij ondernemers, is dat de salderingsregeling stopt. Vanaf 2027 stopt de vergoeding voor het terugleveren van zonnestroom aan het net. Kaat: ,,Heb je als boek- of wijnhandelaar of modewinkel wel een batterij nodig? Als je zelf als winkelier geen zonnestroom opwekt, dan is de businesscase niet rond te krijgen, niet doen dus. Het dichtrekenen van een batterij-investering wordt na 1 januari 2029 nog moeilijker. Dan worden tijdsgebonden nettarieven per kWh ingevoerd. De prijs wordt dan door de dag heen variabel gemaakt op basis van volume (kWh), het tijdstip en het seizoen.”
Sjoerd van Gelder snapt dat de retailer wacht, maar hij plaatst een aanvulling op het betoog van Kaat. „Het ligt eraan in welk scenario je als ondernemer een batterij overweegt. Is dat om netcongestie op te vangen, begin morgen met het inwinnen van advies. Dan heb je misschien overmorgen je nieuwe productielijn open, verdubbelt de omzet en kun je geld gaan verdienen, dan zou ik niet wachten. Zorg dat de batterij een middel is dat aansluit bij jouw doel, een batterij is geen doel op zich. De gemiddelde mkb’er in de winkelstraat heeft misschien geen batterij nodig.“
Avondhoreca kan over op batterij
Zowel Kaat als Van Gelder hebben een boodschap aan de mkb’er. Breng eerst eens je verbruik in kaart om zo tot een verbruikersprofiel te komen. „Meten is weten, daar begint het mee. De slimme meter geeft je inzicht, liefst van de afgelopen 12 maanden”, legt Kaat uit. „Met behulp van kwartierdata (je stroomgebruik per kwartier, red.) zie je hoe je verbruik is. Als je toch zonnestroom hebt, kun je gelijk de mismatch tussen opwekken en opnemen in kaart brengen. Ik kan mij voorstellen dat bij een gewone winkel van open tot sluiten het verbruik hoger is dan in de avond. Die boekhandel heeft dan een paar spotjes in de etalage branden en een koelkastje voor de drank van het personeel.”
Een restaurateur heeft in vergelijking met de boekverkoper een energiepiek die veel meer naar de vroege avond gaat, als de consument uitgaat eten. Kaat: „En die avond gaat duurder worden als de tijdsgebonden tarieven worden ingevoerd. Probeer daarom als horecaondernemer dan de batterij naar de avond te verplaatsen. Het opladen kan via zonnestroom, of op het moment dat stroom goedkoper is dan in de avond. Een investering in een batterij loont als je de bijna waardeloze stroom van overdag naar de avond kunt verplaatsen wanneer het hartstikke duur is.”
Batterij ook om weerbaarder te zijn
Breng als ondernemer niet alleen je verbruik in kaart, maar ook je behoefte, zeggen de twee kenners. Van Gelder van Techniek Nederland: „Bedrijven plaatsen batterijen achter de meter om uiteenlopende redenen. Het hoeft niet alleen om het opvangen van de piek te gaan, zodat je binnen het huidige gecontracteerde transportvermogen kunt doorwerken. Een batterij kun je ook gebruiken als noodstroomoplossing om het bedrijf weerbaarder te maken, of voor het gebruik van zonnestroom in de avond. Investeer je als boekhandelaar in weerbaarheid, dan kun je volstaan met een flinke thuisbatterij en zing je het een paar uur uit als de spanning wegvalt. Maar luister vooral goed naar de erkende installateur. Geen batterij kan namelijk ook een goed advies zijn. Je kunt wel een flinke som investeren, maar als je dat nooit terugverdient, is het een slechte businesscase.”
Er zijn drie marktontwikkelingen in het mkb die het gebruik van batterijen stimuleren
1. Klanten die het gecontracteerde vermogen van hun netaansluiting overschrijden, waarschuwingen van de netbeheerder ontvangen en op zoek zijn naar een oplossing. Een batterij kan hierbij pieken in het verbruik opvangen, zodat de klant binnen de grenzen van de netaansluiting blijft.
2. Klanten die willen uitbreiden of verduurzamen, maar door netcongestie geen grotere aansluiting van de netbeheerder kunnen krijgen. Een batterij kan dan ruimte bieden om toch uit te breiden zonder direct een zwaardere netaansluiting nodig te hebben.
3. Klanten die vooral geld willen verdienen met een batterij. Dit betreft voornamelijk grotere bedrijven die dergelijke investeringen kunnen doen. De batterij wordt dan ingezet op verschillende markten, zoals de onbalans-, flexibiliteits- en handelsmarkten. Hiervoor moet de klant ook kunnen terugleveren aan het net.
Lees ook: Toch stroomaansluiting krijgen door samenwerking met ondernemers in energiehub
