Ze studeerde af als modevormgever aan de kunstacademie in Kampen. ,,Commercialiteit was daar een vies woord”, vertelt Johanna Jorritsma (62) vanachter een fleurig gedessineerde tafel van omgesmolten plastic in haar kantoor. ,,Maar ik had wel in de gaten dat alleen creatief zijn niet werkt. Daarom heb ik in de avonduren mijn ondernemersdiploma gehaald.”
Vervolgens werkte de Friezin lange tijd in de mode, als verkoper, ontwerper en uiteindelijk ook als ondernemer. Samen met haar werkgever, een retailketen in vrijetijdskleding in Groningen, zette ze een jeansmerk voort na een faillissement. ,,En toen werd ik benaderd om, vreselijk tuttig, inkoper vitrage bij Vriesco te worden.”
Mannenbolwerk
Ze ging langs in Leeuwarden en was oprecht verbaasd. „Een geheel door mannen geleid bedrijf, bestaat dat nog?” Maar het in 1919 door Hero de Vries opgerichte bedrijf stond er financieel goed voor en Johanna waagde de sprong. „Interieur is ook mode, er zijn zoveel raakvlakken.”
“Interieur is ook mode, er zijn zoveel raakvlakken ”
Johanna Jorritsma Algemeen directeur Royal Vriesco
Begonnen als handelsonderneming was Vriesco uitgegroeid tot een internationaal opererende gordijnenfabriek met klanten in meer dan veertig landen. Het werk lag haar en ze kreeg al snel meer verantwoordelijkheden. „Het was een heel traditioneel gordijnenbedrijf. Top-down geleid, alles was handel, alles was mooi en niet duur.”
Duurzamere bedrijfsvoering
Toen de algemeen directeur wilde stoppen en aan Johanna vroeg of ze hem wilde opvolgen, greep ze haar kans. „Alles mooi en niet duur, dat begon te kriebelen. Daar moest verdieping op. Ik wilde het verschil maken in de markt.”
Samen met de commercieel directeur en de financieel directeur begon ze de koers voorzichtig te verleggen richting een eigentijdse en duurzamere bedrijfsvoering. „Hoe kunnen we structuur aanbrengen in de segmentering? En, heel belangrijk, hoe kunnen we iets moois maken zonder dat we de aarde uitputten?”
Dat was pionieren, want op verantwoorde gordijnen zat op dat moment niemand te wachten. Sterker nog, er was zelfs de nodige weerstand. „De woninginrichting loopt niet echt voorop in duurzaamheidsdenken”, aldus Johanna. „In het begin zeiden klanten: die gordijnen stinken. Ja, werkelijk.”
Verduisterde gordijnen zonder PFAS
De vernieuwingsslag begon in 2013 met gordijnen waarin gerecycled katoen was verwerkt. De stalen kregen een groene haak, zodat ze in de winkel herkenbaar zijn. Inmiddels hangen er in de showroom ook stoffen die volledig biobased zijn, dus gemaakt van natuurlijke materialen als linnen, wol en zelfs jute, en voor twee derde van de collectie zijn gerecyclede petflessen gebruikt.
Alle producten en kleuren worden in eigen huis ontwikkeld, omdat goede voorbeelden ontbreken. ,,Gecoate verduisterende gordijnen bijvoorbeeld, daar zit PFAS in, die wilden wij niet leveren. Dus zijn we gaan onderzoeken hoe het wel kan. Dat werd een volledige black-outstof met vier lagen geweven doek.”
Walk what you talk
Duidelijke keuzes dus, die soms ook geld kosten. Maar ze bezorgden Royal Vriesco wel het keurmerk van Oeko-Tex, de Global Recycled Standard en eind vorig jaar uiteindelijk ook het felbegeerde B Corp-certificaat, een van de hoogste duurzaamheidsdiploma’s ter wereld. Als eerste gordijnenfabriek in Europa staat Royal Vriesco nu in hetzelfde rijtje als bijvoorbeeld Tony’s Chocolonely, Dopper en Mr. Marvis.
“Walk what you talk. Dus ook geen diesels voor het salesteam meer”
Johanna Jorritsma Algemeen directeur Royal Vriesco
En dan gaat het niet alleen over milieuvriendelijke productie en afvalverwerking, maar ook over sociale normen zoals werkomstandigheden, transparantie en maatschappelijke waarde. „Alles moet kloppen”, verklaart Johanna. „Walk what you talk. Dus ook geen diesels voor het salesteam meer.”
Externe heisessies Royal Vriesco
Zo’n omslag is niet zomaar gemaakt. Voor Johanna zelf en haar mededirecteuren was het doel dertien jaar geleden duidelijk: Royal Vriesco moest uiteindelijk een B Corp worden. „Dat zijn we ook aan onze koninklijke status verplicht, vonden we.” Maar hoe pak je dat vervolgens aan en hoe krijg je alle 150 medewerkers mee?
„We zijn begonnen met externe heisessies voor de directie, het managementteam en de afdelingshoofden”, vertelt de algemeen directeur. „Om na te denken over de vraag: waartoe zijn wij op aarde? Dat was nieuw, de koers werd altijd bepaald door het directieteam. Nu werd het meer bottom-up. We sturen op kerncijfers per afdeling en hebben elke maandagmorgen een stand-up om de lopende zaken door te spreken.”
Niet gaan zwabberen
Zelf voelde Johanna Jorritsma zich gesteund door het netwerk van NLgroeit, een initiatief van het ministerie van Economische Zaken om ondernemers te helpen door te groeien. „Ik denk dat ik wel voor de troepen uitloop. Maar een honderdjarige kun je niet in één keer draaien. Dus wat zou de methodische aanpak kunnen zijn? Step by step, en consistent zijn, niet gaan zwabberen. Zo hebben we het schip heel langzaam gedraaid.”
Alle medewerkers worden tijdens regelmatige stand-ups in de kantine bijgepraat over de ontwikkelingen en via schermen bij de koffieautomaat geïnformeerd. Dat wil niet zeggen dat ze iedereen binnenboord heeft kunnen houden, erkent de algemeen directeur. ,,Met een personeelsbestand waarin veel mensen al lang werken, heb je ook te maken met ingesleten gewoontes: dat hebben we altijd al zo gedaan. En als mensen niet meer gemotiveerd zijn om over de langere termijn na te denken, dan kun je soms beter afscheid nemen.”
De les is duidelijk
‘Proud to be a certified B Corp’ staat er sinds kort in grote letters op het fabriekspand aan de rand van Leeuwarden en daar is iedereen trots op, verzekert Johanna. Voor haar is de les duidelijk. „Gewoon doorgaan, niet opgeven. Bewustwording kost tijd. Ik dacht ook weleens: moet ik nu weer dat verhaal vertellen? Maar als je ergens in gelooft, dan ga je ervoor.”
Lees ook: Mud Jeans maakt als eerste en enige circulaire jeans: ‘Kostbaar, maar voor goed doel’
